4 marca 2026 r. może zakończyć się stosowanie uproszczonych zasad legalizacji pobytu i pracy obywateli Ukrainy wprowadzonych w 2022 r. Nie będzie to koniec ochrony czasowej UE (ta trwa do 4 marca 2027 r.), lecz odejście od polskich rozwiązań specjalnych i przejście na model systemowy. Dla firm oznacza to konieczność zarządzania dwoma reżimami legalizacji pracy, analizą statusów pracowników oraz ryzykiem błędnej kwalifikacji pobytu.

1. Ochrona czasowa – unijna decyzja, różne modele krajowe

Ochrona czasowa została aktywowana 4 marca 2022 r. i obowiązuje co najmniej do 4 marca 2027 r.
Polska wprowadziła dodatkowo specustawę ukraińską, tworząc masowy, uproszczony system legalizacji oparty o:

• PESEL ze statusem UKR,
• dokument diia.pl,
• automatyczne przedłużenia pobytu i pracy.

Z czasem pojawiły się dwie grupy obywateli Ukrainy:

1. beneficjenci ochrony (PESEL UKR),
2. osoby na automatycznych przedłużeniach innych tytułów pobytowych.

Obie grupy mają legalny pobyt do 4 marca 2026 r.

2. Lekcja z 2025 r. – niepewność legislacyjna

W 2025 r. przedłużenie specustawy nastąpiło „w ostatniej chwili”. Prezydent zapowiedział, że model uproszczony nie będzie dalej automatycznie przedłużany, a Ukraińcy powinni przejść na zasady ogólne. Dla pracodawców oznacza to konieczność przygotowania się na zmiany od 2026 r., bez liczenia na kolejne automatyczne przesunięcia.

3. Projekt ustawy wygaszającej – przejście do systemu

Opublikowany 23 grudnia 2025 r. projekt zakłada wygaszenie specustawy i przeniesienie wybranych rozwiązań do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Najważniejsze zmiany dla pracodawców:

• Status ochrony nadal będzie potwierdzany przez PESEL UKR i diia.pl (z funkcją podróżowania).
• Okres ochrony będzie automatycznie związany z decyzją UE (obecnie: do 4 marca 2027 r.).
• Uproszczona legalizacja pracy (powiadomienie PUP) zostanie zarezerwowana wyłącznie dla osób z PESEL UKR.
• Wprowadzenie 14-dniowego terminu na złożenie wniosku o PESEL UKR po wjeździe do Polski.
• Prowadzenie działalności gospodarczej na zasadach polskich — tylko dla osób z PESEL UKR.
• Dla pozostałych Ukraińców pobyty i dokumenty mają być przedłużone do 4 marca 2027 r.
• Zostanie utrzymane zawieszenie terminów w postępowaniach pobytowych, co przedłuży praktyczną niepewność procedur.
  
  

4. Dwa scenariusze na marzec 2026 r.

Scenariusz 1 – ustawa wygaszająca wchodzi w życie

• Beneficjenci ochrony:
  • status przez PESEL UKR,
  • diia.pl jako dokument pobytowy,
  • możliwość pracy tylko na podstawie powiadomienia (dla tej grupy).
• Osoby „na przedłużeniach”:
  • pobyt przedłużony do 2027 r.,
  • powiadomienie przestaje ich dotyczyć – konieczne standardowe procedury (najczęściej: oświadczenie, opłata 400 zł, czas oczekiwania 2–3 tygodni).

Scenariusz 2 – ustawa wygaszająca nie wchodzi w życie

• Ochrona czasowa UE trwa, ale sposób jej dokumentowania zmienia się:
  • status potwierdzany papierowymi zaświadczeniami wydawanymi przez Szefa UdSC,
  • możliwe wielomiesięczne kolejki i brak możliwości podróżowania.
• Beneficjenci ochrony: pełny dostęp do rynku pracy bez powiadomień.
• Osoby „na przedłużeniach”:
  • ryzyko utraty legalności pobytu po 4 marca 2026 r.,
  • konieczność wcześniejszego złożenia wniosku do wojewody,
  • ewentualne wykorzystanie 90 dni bezwizowych przy posiadaniu paszportu biometrycznego.
  
  

5. Rok 2026 jako moment wyboru ścieżki pobytowej

Zgodnie z projektem — to ostatnie przedłużenie pobytu do 4 marca 2027 r.
Obywatele Ukrainy muszą wybrać ścieżkę dalszej legalizacji. Dostępne opcje:

Dla beneficjentów ochrony:

• zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy (praca, Blue Card, działalność, rodzina),
• opcjonalnie: karta pobytu CUKR – planowana ścieżka przejściowa, dostępna dla osób realnie osiadłych w Polsce (warunki m.in. 365 dni ciągłego statusu UKR, posiadanie statusu 4 czerwca 2025 r.).

Dla osób spoza ochrony:

• karta CUKR jest niedostępna,
• możliwe jedynie złożenie standardowych wniosków pobytowych; brak ustawy wygaszającej wymagałby przyspieszenia działań.

Kluczowe dla pracodawców jest rzetelne ustalenie podstawy pobytu każdego pracownika z Ukrainy.

6. Jak przygotować organizację na marzec 2026 r.

Firmy powinny:

1. Zweryfikować, kto ma PESEL UKR, a kto przebywa na przedłużonych dokumentach.
2. Skontrolować powiadomienia i zgodność warunków zatrudnienia.
3. Zaplanować ścieżki pobytowe pracowników (CUKR, pobyt czasowy).
4. Przygotować jasną komunikację wewnętrzną — doświadczenia z 2025 r. pokazały, że brak informacji generuje chaos i koszty.
   
   

Okiem ekspertów EY

Łukasz Kunda, Manager, Zespół Imigracyjny, EY Polska
Rafał Rogala, Senior Manager, Zespół Imigracyjny, EY Polska

Eksperci podkreślają, że 2026 r. będzie czasem funkcjonowania w dwóch równoległych systemach prawnych i zarządzania dwiema zupełnie różnymi grupami pracowników.
Największą zmianą będzie legalizacja pracy:

• po wejściu ustawy wygaszającej powiadomienie stanie się narzędziem wyłącznie dla posiadaczy PESEL UKR,
• w scenariuszu weta — powiadomienia pozostaną szeroko dostępne, ale trudności pojawią się w dokumentowaniu statusu pobytowego.

2026 r. stanie się okresem podejmowania decyzji o długoterminowym statusie migracyjnym: standardowe wnioski pobytowe lub nowa ścieżka karty CUKR.

*Tekst powstał w oparciu o wsparcie eksperckie - Partnera Merytorycznego ABSL - EY Polska i uwzględnia stan prawny oraz etap procesu legislacyjnego na dzień 9 stycznia 2026 r.